Yzme Hakkinda

Yüzme Nedir? Yüzme Stilleri Nelerdir?

[Güncellendi]

YüZME NEDİR?

Suyun yüzeyinde ve içinde hareket etmeyi ve bir yöne doğru ilerlemeyi sağlayan hareketlerin bütünü. Bir çeşit su sporu. Dünyanın her yerinde yaygın olan zevk ve yarar sporudur. İnsanoğlunun en eski sportif faaliyetlerinden biridir. Yüzyıllardır insanlar yüzme sporunu biliyorlar ve yapıyorlardı. Yüzmeyi insanların kendilerini sularda korumak için öğrenmeleri gerekmektedir.

Y�ZME SPORU NED�R?


Y�zme sporu, uluslararas� standartlarda boyutu olan (50 metre, 8 kulvar) havuzlarda bedenin kula� ve ayak hareketlerinden ba�ka bir yard�m almadan, her yar��mac�n�n kendi kulvar�nda, serbest, s�rt�st�, kelebek ve kurba�a stillerinin her birinde veya d�rd� birden kar���k olarak, 50, 100, 200, 400, 800, 1500 metrelerde bireysel veya ekip olarak yapt�klar� yar��maya denir.

Y�ZME ST�LLER� NELERD�R?

A. SERBEST ST�L


Serbest Y�zme Stili y�zme stilleri aras�nda en h�zl� olan�d�r. Kolun �ne do�ru uzanarak at�lmas� ve ayn� anda ayak ��rpma hareketleri ile olu�ur. Serbest y�zme de nefes alma kolu ileri do�ru uzat�rken v�cudumuzla sa�a yada sola d�nerek al�n�r. Nefes alma serbest y�zme de en �nemli unsurlardan biridir. Her kol �eki�inde yada her �� kolda bir veya her iki kolda bir nefes al�nabilir. Serbest y�zme de kolu ileri do�ru uzat�rken yava�ca ba��m�z� ,v�cudumuzla birlikte, sa�a yada sola �evirip kula��m�z su i�inde kalacak �ekilde nefes alabiliriz.

Normalde serbest y�zme an�nda hareketler h�zl�d�r. Yapt���m�z serbest y�zme stilinin 3 kol bir nefes oldu�unu d���n�rsek, su i�inde yapt���m�z 2 kol hareketini h�zl� bir �ekilde yapabiliriz. Ancak nefes alaca��m�z 3. kol hareketini di�er iki kol hareketine g�re daha yava� yap�p kolayca nefes alabiliriz.

Serbest y�zme de kol hareketleri:

Serbest y�zme de birinci kol su y�z�ne dik olacak �ekilde kal�an�n yan�ndan su y�z�ne ��karken di�er kol uzanabilece�iniz en son mesafeden yana do�ru gelir. Birinci kol ba��n �n�nden suya girdikten sonra suyu geriye do�ru iterek hareket sa�lan�r. Hareket �nce suyu �ekip sonra itmekle ger�ekle�ir. �lk kol ba��n �n�nden suya girdi�inde ikinci kolun kal�aya yakla�mas� gerekir. Bu hareketler s�rekli olacak �ekilde devam etmelidir.

Serbest y�zme de ilk kol ileri at�l�r, olabildi�ince uza�a, sanki bir �eye uzanmaya �al���yormu� gibi. Sonra g�vdemizin alt�na do�ru �ekilir. Sonra kal�a m�z�n yan�ndan kald�r�larak tekrar �ne itilir. Bu hareketleri sa� ve sol kol olmak �zere s�rayla yapar�z. Sol taraf da ki resim de serbest y�zme kol hareketlerini g�rebilirsiniz.

Serbest Y�zme de Ayak Hareketleri:

Y�zmede aya��n as�l g�revi batmay� engellemektir. Ayaklar su y�z�ne ��kmayacak �ekilde s�rekli olarak hareket etmelidir. Ayak ��rp��lar� m�mk�n olduk�a kal�adan b�t�n baca�� sallayacak �ekilde yap�lmal�d�r. Ayak u�lar� d��ar� olacak �ekilde hareket ettirilmelidir. Serbest y�zme de m�mk�n mertebe kol ileri do�ru hareket ederken ayak ��rp�nmal�d�r. Y�zme s�ras�nda s�rekli ayak ��rparak k�sa s�rede yoruluruz. Tabi usta olmayan bir y�z�c� y�zerken s�rekli aya��n� ��rparsa onun i�in daha iyi olur.
Serbest Y�zme de Nefes:

Serbest y�zme de ba��m�z genelde suyun i�inde oldu�undan nefes al�rken ba��m�z� kula��m�z suyun i�inde kalacak �ekilde sa�a ya da sola �evirerek nefes al�r�z. Serbest y�zme de nefes al�rken, ba��m�z� sanki omzumuza bakacak �ekilde yana �eviririz. Ba�� �evirme i�lemini g�vde ile birlikte yaparsak daha az zorlan�r�z.

B. SIRT�ST� ST�L�

S�rt�st� y�zme tekni�i, bir�ok y�n�yle di�er stillerden ayr�l�r. Ad� �st�nde s�rt�st� y�z�len tek stil olmas�n�n yan�s�ra ba��m�z�n y�zerken s�rekli sabit durdu�u tek stildir. Y�zerken y�n�m�z� tayin etmek �ok zordur ve gitti�imiz y�n� g�remeyiz. Kal�a ve omuz rotasyonu ve kula� bi�imi en �ok serbest stildekine benzer. Olduk�a h�zl� bir stildir; neredeyse kelebek stil kadar h�zl�d�r. Hatta 25 metrelik havuzda 200 metrede s�rt�st� d�nya rekoru kelebekten h�zl�d�r (kelebek 1.50.73, s�rt�st� 1.49.05).

Bu stilin bir di�er �zelli�i ise omurgas�nda problem olanlara en �ok �nerilen stil olmas�d�r. S�rt, bel ve boyun f�t��� veya f�t�k ba�lang�c� olanlara s�rt�st� y�zmeyi �iddetle tavsiye ediyoruz. Ayr�ca y�z�lmesi �ok zevkli de bir stildir.

Ancak s�rt�st� y�zerken baz� g�venlik �nlemlerine dikkat etmek gerekir: A��k denizde y�z�yorsan�z her 8-10 kula�ta bir y�z�st� d�n�p y�n�n�ze bak�n, etrafta s�rf yapanlar veya motorlu deniz ta��tlar� varsa kesinlikle bu stili tercih etmeyin. Havuzda y�z�yorsan�z, kulvars�z havuzlarda ve s�rt�st� bayraklar� olmayan havuzlarda bu stili denemeyin. Kulvar�n hep sa��n� takip edin. Olas� kaza risklerini asgariye indirmek i�in baz� havuzlarda (�zellikle yurt d���nda) s�rt�st� y�zmek yasaklanm��t�r.

S�rt�st� stili do�ru tekni�iyle y�zmezseniz �abuk yorulur ve s�k�l�rs�n�z.
Do�ru stilde:

1. v�cut, kal�alar ve omuzlar s�rekli su y�zeyine �ok yak�nd�r,
2. kula�lar �ok rahat ve geni� hareketlerle, omuzlardaki rotasyon hareketiyle at�l�r,
3. v�cut her kula�ta sa�a ve sola rotasyon yaparken ba� s�rekli sabittir,
4. ayak vuru�u s�rekli, rahat ve serbest stildekinden daha g��l�d�r,
5. kula�lar suyu �ok g��l� ve rahat bir tempoda �eker ve kula� iyice geriye do�ru uzat�l�p kal�a hizas�n� ge�tikten sonra sudan ��kar�l�r. Bu stili tam ve do�ru olarak uygulayabilmek i�in baz� al��t�rmalar�n yap�lmas� gerekir.

Kulac� 3 evrede inceleyelim:

1. evrede kol suya tam olarak parmak u�lar� gerideki duvar� g�sterecek �ekilde ve �nce ser�e parma�� suya temas edecek �ekilde girer. Bu evrede kol suya girip 30 cm kadar derine iner ve iyice geriye do�ru gerilip bir an beklenir; bu a�amaya suyu yakalama a�amas� da denir.
2. evrede kol suyu �ekmeye ba�lar. Dirsekten 90 derece k�r�larak ilerleme y�n�n�n aksine do�ru �ekme hareketi yava��a ba�lay�p gittik�e ivmelenir ve h�zla bitirilir. Bitiri� a�amas�nda su bacaklara do�ru itilir ve el kal�ay� ge�ene kadar devam eder.
3. a�amada ise kol sudan ��kar�l�r. �nce ba� parmak sudan ��kacak �ekilde kol pozisyonu ayarlan�r ve kol dirsek ve bilekten hi� k�r�lmadan suya tam dikey olarak hareketine devam eder. Ba��n arkas�na uzat�l�p hafif d��a do�ru rotasyon yap�p suya girer.

Genel olarak yap�lan hatalar:

1. v�cudun rotasyon yapmamas�,
2. kolun iyice geriye do�ru uzat�lmamas�,
3. kolun dirsekten k�r�larak suya girmesi,
4. suyu �ekerken kolun dirsekten b�k�lmemesi
5. kulac�n tamamlanmadan sudan ��kar�lmas�
6. ba��n yukar� a�a�� veya sa�a sola d�nd�r�lmesi.

C. KURBA�A ST�L�

Kurba�alama, 4 y�zme stili i�inde en kendine has olan�d�r. Kimisi �ok kolay ��renir ve favori stili kurba�alama olur, kimisi ise bir t�rl� tam olarak kavrayamaz veya kavrar ama y�zmekten hi� zevk almaz. Kendi i�inde de �e�itli n�anslar� vard�r; klasik stil, dalga stili ve ond�la stili gibi. Her alt stilin temel �zellikleri ayn� olmakla beraber baz� farkl� y�nleri de vard�r.

�ncelike kurba�alamay� di�er stillerden ay�ran �zelliklere de�inelim:

1. ayak vuru�un en fazla �neme sahip oldu�u stildir; di�er stillerde v�cudu ileriye sevk eden g�c�n %80-90'� �st v�cut hareketleriyken, kurba�alamada ayak vuru�unun etkisi yakla��k %50'dir,
2. kula�lar�n tamamen suyun i�inden hareket etti�i tek stildir (modern kurba�alamada kollar�n ileriye gidi�inde bir miktar istisnalar olabilir),
3. en yava� y�zme stilidir,
4. ayaklar�n hi� suyun y�zeyine ��kmad��� tek stildir,
5. ayak vuru�unda bacaklar�n biribirinden ayr�ld��� (biti�ik olmad���) tek stildir,
6. ba��n her kula�ta suyun d���na ��kar�lmas� gereken tek stildir,
7. her kulaca bir ayak vuru�u ile y�z�lme zorunda olan tek stildir,
8. ba� hari� v�cudun neredeyse tamam� s�rekli suyun i�inde oldu�undan en fazla su direncine maruz kal�nan stildir,
9. paletle y�z�lemeyen tek stildir,
10. i�inde en fazla alt stil (varyasyon) bar�nd�ran stildir.

Bu kadar kendine has �zellikleri bar�nd�ran bir stilin �ok seveni de nefret edeni de olmas� san�r�m do�al. Kurba�alama stilde yar��an sporcular genellikle di�er stillerde yar��mazlar; bunun tersi de ge�erlidir. Buna kar��l�k serbest ve kelebek stillerin ikisinde veya s�rt�st� ve serbest stillerin ikisinde de yar��an sporcular g�r�rs�n�z. Bunun nedeni, kurba�alama stilin kendine has teknik �zellikleri ve antrenman metodlar�d�r. Yap�lan testler, en g��l� kas yap�s�na sahip y�z�c�lerin kurba�alamac�lar oldu�unu ortaya koymu�tur.

Kendi i�inde �ok fazla varyasyon olmakla beraber, kurba�alama stilinin de�i�mez birka� �zelli�i de mevcuttur:

1. her kula�ta bir an i�in v�cut tam olarak su y�zeyine paralel hale gelir (kollar ileri uzat�lm��, ba� kollar�n aras�nda, bacaklar biti�ik durumda). Buna �ngilizce'de 'streamlined body position' deniyor, tam T�rk�esi yok
2. kula�ta �nce d��a, sonra i�eri do�ru bir hareket (outsweep/insweep) vard�r ve kula� ba�lang��tan sona do�ru ivmelenir; ta ki v�cut tekrar su y�zeyine paralel hale gelene kadar
3. kal�alar s�rekli su y�zeyine yak�nd�r, dibe batmaz
4. ayak vuru�unu takiben bacaklar biti�tirilir ve ayap parmak u�lar� arkay� g�sterir
5. ba��n hareketi suyun i�inde ve d���nda olmak �zere �ene g���se de�ecek �ekildedir.

Bu stilde burnunuza ve kula��n�za kolay kolay su ka�maz, y�zerken �n�n�z� g�r�rs�n�z, temponuzu rahatl�kla h�zland�r�p yava�latabilirsiniz. Stili do�ru ��renmezseniz ve kendi kendinize ��renmeye kalkarsan�z belinize ve dizlerinize zarar verebilirsiniz. Havuzun kenar�na yak�n y�zerseniz havuzun yan duvar�na, kulvara �ok yak�n y�zerseniz yan kulvarda y�zen ki�iye aya��n�z� vurman�z olas�d�r.

D. KELEBEK ST�L�

Kelebek, y�zme stillerinin aras�nda �ok �zel bir yere sahiptir. G�ze en ho� g�r�nen y�zme stili oldu�u konusunda genel bir mutabakat vard�r. Herkes kendi �abas�yla di�er stillerde iyi k�t� y�zebilir ama kelebek stili kendi ba��na ��renmek neredeyse olanaks�zd�r. Suda adeta kanat ��rparcas�na ilerlendi�i i�in bu stile kelebek y�zme stili ad� verilmi�tir. V�cudun su y�zeyinden d��ar�ya ��kar�labilmesi i�in kollar�n yeterince g��l� olmas� gereklidir. Ayr�ca kula� ve ayak vuru�unda zamanlaman�n do�ru yap�labilmesi de �nemli bir konudur.

Bu stilin kendine has �zellikleri:

1. dolfin hareketinin do�al, rahat ve ak�c� bir �ekilde yap�lmas�,
2. kal�alardan g�� al�narak yap�lan g��l� ayak vuru�u,
3. ba��n s�rekli �ene (neredeyse) g���se de�ecek kadar �ne e�ik tutulmas� (nefes al�rken dahi)
4. kulac�n ileriye uzat�lmas� esnas�nda dirsekler yukar�da, parmak u�lar� a�a��da olmas�d�r.

Kelebek stilindeki hareketleri ana hatlar�yla 3 fazda a��klayal�m:

Birinci fazda kula�lar biribirine paralel olarak ve ayn� anda ileriye uzat�ld���nda ba�la ayn� anda suya girer (�ene g���se yak�n). Suya giri�te iki kulac�n aras�nda bir omuz geni�li�inden fazla a��kl�k olmamal�d�r. Suya giri�le birlikte t�m v�cut ileriye do�ru uzan�r, ayak parmaklar� arkay� g�sterecek �ekilde ayak bile�inden k�r�kt�r. Hemen su �ekme hareketi ba�lamaz, bir an kollar�n�zla havuzun ilerideki duvar�na uzanmaya �al��t���n�z� varsay�n. Tam bu anda k���k bir dolfin ayak vuru�u, ayaklar sudan ��kar�lmadan yap�l�r. Nefes verilmeye ba�lan�r.

�kinci fazda kula� hareketi ba�lar. �ki kula� ayn� anda yava� ba�lay�p kulac�n sonuna do�ru ivmelenerek �ekilir. Kula�lar kal�a hizas�na kadar gelmelidir. Tam bu anda nefes verme s�reci tamamlanmal�d�r. Kula�lar tam kal�a hizas�na geldi�inde b�y�k dolfin vuru�u ger�ekle�tirilir. �ki bacak biti�ik olarak ayak parmaklar� arkay� g�sterecek �ekilde ve ayaklar suyun d���na birka� santim ��kacak �ekilde vurulur. Bu anda zamanlama �ok �nemlidir. Kulac�n biti�i (eller kal�a hizas�nda), ayak vuru�u, nefes vermenin tamamlanmas� ve ba��n sudan d��ar�ya ��kar�lmas� (�ene suya de�ecek kadar a�a��da, bak��lar ileriye de�il, havuzun dibine do�ru) ayn� anda ger�ekle�ir.

���nc� fazda ise v�cut �ok fazla sudan d��ar�ya ��kar�lmadan (sadece ba�, omuzlar ve kollar d��ar�da) kula�lar ileriye do�ru at�l�r ve bu esnada h�zla derin nefes al�n�r. Kula�lar tekrar ileriye at�l�r ve ba�la ayn� anda suya girdi�inde kal�a hafif�e su y�zeyinden d��ar�ya ��kar. Bu �� faz�n tamam�n�n uygulanma s�resi 1-2 saniye s�rd���nden bu hareketlerin tam olarak biribirine entegre edilebilmesi gerekir. Bu entegrasyon da baz� al��t�rmalar�n tekrarlanmas� sonucu kazan�l�r.
Bu stille ilgili baz� yanl�� kan�lar vard�r: 1. Her kula�ta bir dolfin vuru�u yap�laca�� san�l�r, halbuki biri i�eriden biri suyun d���ndan olmak �zere her kula�ta 2 ayak vuru�u vard�r, 2. ayak vuru�unda bacaklar dizlere kadar sudan ��kar�lmal� diye d���n�l�r, ayaklar�n sudan birka� santimetre ��kmas� yeterlidir, 3. v�cut sudan ne kadar fazla ��karsa o kadar iyi y�z�ld��� san�l�r, kollar ve omuzun sudan ��kmas� yeterlidir.

Kelebek stilde vucut 'ond�la hareket'i yapar. Yani suyun y�zeyinden fazla a�a�� ve yukar� hareket etmeden k�vr�larak hareket eder (~~~~~~~~ �eklinde). Bu stilin yanl�� uygulamas�nda ise v�cut suda fazlas�yla ini� ��k�� yapar (/ \ / \ / \ gibi). Yanl�� uyguland���nda kelebek stilide omurgam�za ve �zellikle belimize ve omuzlar�m�za �ok y�k biner. Bunun i�in do�ru olarak ��renilmesi gereklidir. Hangi ya�ta olursan�z olun, kelebek stili ��renebilirsiniz. Do�ru �ekilde y�zebilmeniz i�in �ncelikle di�er stilleri do�ru teknikle y�zebilmeniz, kas kuvvetinizin belirli bir seviyede olmas� ve aerobik kondisyonunuzun iyi olmas� gerekir.

Bu bilgi faydal oldu mu?    
Yorum Yaz