Yzme Hakkinda

Yüzme Nedir? Yüzme Stilleri Nelerdir?

[G�ncellendi]

Y�ZME NED�R?

Suyun y�zeyinde ve i�inde hareket etmeyi ve bir y�ne do�ru ilerlemeyi sa�layan hareketlerin b�t�n�. Bir �e�it su sporu. D�ny�n�n her yerinde yayg�n olan zevk ve yar�� sporudur. �nsano�lunun en eski sportif faaliyetlerinden biridir. Y�zy�llard�r insanlar y�zme sporunu biliyorlar ve yap�yorlard�. Y�zmeyi insanlar�n kendilerini sularda korumak i�in ��renmeleri gerekmektedir.

Y�ZME SPORU NED�R?


Y�zme sporu, uluslararas� standartlarda boyutu olan (50 metre, 8 kulvar) havuzlarda bedenin kula� ve ayak hareketlerinden ba�ka bir yard�m almadan, her yar��mac�n�n kendi kulvar�nda, serbest, s�rt�st�, kelebek ve kurba�a stillerinin her birinde veya d�rd� birden kar���k olarak, 50, 100, 200, 400, 800, 1500 metrelerde bireysel veya ekip olarak yapt�klar� yar��maya denir.

Y�ZME ST�LLER� NELERD�R?

A. SERBEST ST�L


Serbest Y�zme Stili y�zme stilleri aras�nda en h�zl� olan�d�r. Kolun �ne do�ru uzanarak at�lmas� ve ayn� anda ayak ��rpma hareketleri ile olu�ur. Serbest y�zme de nefes alma kolu ileri do�ru uzat�rken v�cudumuzla sa�a yada sola d�nerek al�n�r. Nefes alma serbest y�zme de en �nemli unsurlardan biridir. Her kol �eki�inde yada her �� kolda bir veya her iki kolda bir nefes al�nabilir. Serbest y�zme de kolu ileri do�ru uzat�rken yava�ca ba��m�z� ,v�cudumuzla birlikte, sa�a yada sola �evirip kula��m�z su i�inde kalacak �ekilde nefes alabiliriz.

Normalde serbest y�zme an�nda hareketler h�zl�d�r. Yapt���m�z serbest y�zme stilinin 3 kol bir nefes oldu�unu d���n�rsek, su i�inde yapt���m�z 2 kol hareketini h�zl� bir �ekilde yapabiliriz. Ancak nefes alaca��m�z 3. kol hareketini di�er iki kol hareketine g�re daha yava� yap�p kolayca nefes alabiliriz.

Serbest y�zme de kol hareketleri:

Serbest y�zme de birinci kol su y�z�ne dik olacak �ekilde kal�an�n yan�ndan su y�z�ne ��karken di�er kol uzanabilece�iniz en son mesafeden yana do�ru gelir. Birinci kol ba��n �n�nden suya girdikten sonra suyu geriye do�ru iterek hareket sa�lan�r. Hareket �nce suyu �ekip sonra itmekle ger�ekle�ir. �lk kol ba��n �n�nden suya girdi�inde ikinci kolun kal�aya yakla�mas� gerekir. Bu hareketler s�rekli olacak �ekilde devam etmelidir.

Serbest y�zme de ilk kol ileri at�l�r, olabildi�ince uza�a, sanki bir �eye uzanmaya �al���yormu� gibi. Sonra g�vdemizin alt�na do�ru �ekilir. Sonra kal�a m�z�n yan�ndan kald�r�larak tekrar �ne itilir. Bu hareketleri sa� ve sol kol olmak �zere s�rayla yapar�z. Sol taraf da ki resim de serbest y�zme kol hareketlerini g�rebilirsiniz.

Serbest Y�zme de Ayak Hareketleri:

Y�zmede aya��n as�l g�revi batmay� engellemektir. Ayaklar su y�z�ne ��kmayacak �ekilde s�rekli olarak hareket etmelidir. Ayak ��rp��lar� m�mk�n olduk�a kal�adan b�t�n baca�� sallayacak �ekilde yap�lmal�d�r. Ayak u�lar� d��ar� olacak �ekilde hareket ettirilmelidir. Serbest y�zme de m�mk�n mertebe kol ileri do�ru hareket ederken ayak ��rp�nmal�d�r. Y�zme s�ras�nda s�rekli ayak ��rparak k�sa s�rede yoruluruz. Tabi usta olmayan bir y�z�c� y�zerken s�rekli aya��n� ��rparsa onun i�in daha iyi olur.
Serbest Y�zme de Nefes:

Serbest y�zme de ba��m�z genelde suyun i�inde oldu�undan nefes al�rken ba��m�z� kula��m�z suyun i�inde kalacak �ekilde sa�a ya da sola �evirerek nefes al�r�z. Serbest y�zme de nefes al�rken, ba��m�z� sanki omzumuza bakacak �ekilde yana �eviririz. Ba�� �evirme i�lemini g�vde ile birlikte yaparsak daha az zorlan�r�z.

B. SIRT�ST� ST�L�

S�rt�st� y�zme tekni�i, bir�ok y�n�yle di�er stillerden ayr�l�r. Ad� �st�nde s�rt�st� y�z�len tek stil olmas�n�n yan�s�ra ba��m�z�n y�zerken s�rekli sabit durdu�u tek stildir. Y�zerken y�n�m�z� tayin etmek �ok zordur ve gitti�imiz y�n� g�remeyiz. Kal�a ve omuz rotasyonu ve kula� bi�imi en �ok serbest stildekine benzer. Olduk�a h�zl� bir stildir; neredeyse kelebek stil kadar h�zl�d�r. Hatta 25 metrelik havuzda 200 metrede s�rt�st� d�nya rekoru kelebekten h�zl�d�r (kelebek 1.50.73, s�rt�st� 1.49.05).

Bu stilin bir di�er �zelli�i ise omurgas�nda problem olanlara en �ok �nerilen stil olmas�d�r. S�rt, bel ve boyun f�t��� veya f�t�k ba�lang�c� olanlara s�rt�st� y�zmeyi �iddetle tavsiye ediyoruz. Ayr�ca y�z�lmesi �ok zevkli de bir stildir.

Ancak s�rt�st� y�zerken baz� g�venlik �nlemlerine dikkat etmek gerekir: A��k denizde y�z�yorsan�z her 8-10 kula�ta bir y�z�st� d�n�p y�n�n�ze bak�n, etrafta s�rf yapanlar veya motorlu deniz ta��tlar� varsa kesinlikle bu stili tercih etmeyin. Havuzda y�z�yorsan�z, kulvars�z havuzlarda ve s�rt�st� bayraklar� olmayan havuzlarda bu stili denemeyin. Kulvar�n hep sa��n� takip edin. Olas� kaza risklerini asgariye indirmek i�in baz� havuzlarda (�zellikle yurt d���nda) s�rt�st� y�zmek yasaklanm��t�r.

S�rt�st� stili do�ru tekni�iyle y�zmezseniz �abuk yorulur ve s�k�l�rs�n�z.
Do�ru stilde:

1. v�cut, kal�alar ve omuzlar s�rekli su y�zeyine �ok yak�nd�r,
2. kula�lar �ok rahat ve geni� hareketlerle, omuzlardaki rotasyon hareketiyle at�l�r,
3. v�cut her kula�ta sa�a ve sola rotasyon yaparken ba� s�rekli sabittir,
4. ayak vuru�u s�rekli, rahat ve serbest stildekinden daha g��l�d�r,
5. kula�lar suyu �ok g��l� ve rahat bir tempoda �eker ve kula� iyice geriye do�ru uzat�l�p kal�a hizas�n� ge�tikten sonra sudan ��kar�l�r. Bu stili tam ve do�ru olarak uygulayabilmek i�in baz� al��t�rmalar�n yap�lmas� gerekir.

Kulac� 3 evrede inceleyelim:

1. evrede kol suya tam olarak parmak u�lar� gerideki duvar� g�sterecek �ekilde ve �nce ser�e parma�� suya temas edecek �ekilde girer. Bu evrede kol suya girip 30 cm kadar derine iner ve iyice geriye do�ru gerilip bir an beklenir; bu a�amaya suyu yakalama a�amas� da denir.
2. evrede kol suyu �ekmeye ba�lar. Dirsekten 90 derece k�r�larak ilerleme y�n�n�n aksine do�ru �ekme hareketi yava��a ba�lay�p gittik�e ivmelenir ve h�zla bitirilir. Bitiri� a�amas�nda su bacaklara do�ru itilir ve el kal�ay� ge�ene kadar devam eder.
3. a�amada ise kol sudan ��kar�l�r. �nce ba� parmak sudan ��kacak �ekilde kol pozisyonu ayarlan�r ve kol dirsek ve bilekten hi� k�r�lmadan suya tam dikey olarak hareketine devam eder. Ba��n arkas�na uzat�l�p hafif d��a do�ru rotasyon yap�p suya girer.

Genel olarak yap�lan hatalar:

1. v�cudun rotasyon yapmamas�,
2. kolun iyice geriye do�ru uzat�lmamas�,
3. kolun dirsekten k�r�larak suya girmesi,
4. suyu �ekerken kolun dirsekten b�k�lmemesi
5. kulac�n tamamlanmadan sudan ��kar�lmas�
6. ba��n yukar� a�a�� veya sa�a sola d�nd�r�lmesi.

C. KURBA�A ST�L�

Kurba�alama, 4 y�zme stili i�inde en kendine has olan�d�r. Kimisi �ok kolay ��renir ve favori stili kurba�alama olur, kimisi ise bir t�rl� tam olarak kavrayamaz veya kavrar ama y�zmekten hi� zevk almaz. Kendi i�inde de �e�itli n�anslar� vard�r; klasik stil, dalga stili ve ond�la stili gibi. Her alt stilin temel �zellikleri ayn� olmakla beraber baz� farkl� y�nleri de vard�r.

�ncelike kurba�alamay� di�er stillerden ay�ran �zelliklere de�inelim:

1. ayak vuru�un en fazla �neme sahip oldu�u stildir; di�er stillerde v�cudu ileriye sevk eden g�c�n %80-90'� �st v�cut hareketleriyken, kurba�alamada ayak vuru�unun etkisi yakla��k %50'dir,
2. kula�lar�n tamamen suyun i�inden hareket etti�i tek stildir (modern kurba�alamada kollar�n ileriye gidi�inde bir miktar istisnalar olabilir),
3. en yava� y�zme stilidir,
4. ayaklar�n hi� suyun y�zeyine ��kmad��� tek stildir,
5. ayak vuru�unda bacaklar�n biribirinden ayr�ld��� (biti�ik olmad���) tek stildir,
6. ba��n her kula�ta suyun d���na ��kar�lmas� gereken tek stildir,
7. her kulaca bir ayak vuru�u ile y�z�lme zorunda olan tek stildir,
8. ba� hari� v�cudun neredeyse tamam� s�rekli suyun i�inde oldu�undan en fazla su direncine maruz kal�nan stildir,
9. paletle y�z�lemeyen tek stildir,
10. i�inde en fazla alt stil (varyasyon) bar�nd�ran stildir.

Bu kadar kendine has �zellikleri bar�nd�ran bir stilin �ok seveni de nefret edeni de olmas� san�r�m do�al. Kurba�alama stilde yar��an sporcular genellikle di�er stillerde yar��mazlar; bunun tersi de ge�erlidir. Buna kar��l�k serbest ve kelebek stillerin ikisinde veya s�rt�st� ve serbest stillerin ikisinde de yar��an sporcular g�r�rs�n�z. Bunun nedeni, kurba�alama stilin kendine has teknik �zellikleri ve antrenman metodlar�d�r. Yap�lan testler, en g��l� kas yap�s�na sahip y�z�c�lerin kurba�alamac�lar oldu�unu ortaya koymu�tur.

Kendi i�inde �ok fazla varyasyon olmakla beraber, kurba�alama stilinin de�i�mez birka� �zelli�i de mevcuttur:

1. her kula�ta bir an i�in v�cut tam olarak su y�zeyine paralel hale gelir (kollar ileri uzat�lm��, ba� kollar�n aras�nda, bacaklar biti�ik durumda). Buna �ngilizce'de 'streamlined body position' deniyor, tam T�rk�esi yok
2. kula�ta �nce d��a, sonra i�eri do�ru bir hareket (outsweep/insweep) vard�r ve kula� ba�lang��tan sona do�ru ivmelenir; ta ki v�cut tekrar su y�zeyine paralel hale gelene kadar
3. kal�alar s�rekli su y�zeyine yak�nd�r, dibe batmaz
4. ayak vuru�unu takiben bacaklar biti�tirilir ve ayap parmak u�lar� arkay� g�sterir
5. ba��n hareketi suyun i�inde ve d���nda olmak �zere �ene g���se de�ecek �ekildedir.

Bu stilde burnunuza ve kula��n�za kolay kolay su ka�maz, y�zerken �n�n�z� g�r�rs�n�z, temponuzu rahatl�kla h�zland�r�p yava�latabilirsiniz. Stili do�ru ��renmezseniz ve kendi kendinize ��renmeye kalkarsan�z belinize ve dizlerinize zarar verebilirsiniz. Havuzun kenar�na yak�n y�zerseniz havuzun yan duvar�na, kulvara �ok yak�n y�zerseniz yan kulvarda y�zen ki�iye aya��n�z� vurman�z olas�d�r.

D. KELEBEK ST�L�

Kelebek, y�zme stillerinin aras�nda �ok �zel bir yere sahiptir. G�ze en ho� g�r�nen y�zme stili oldu�u konusunda genel bir mutabakat vard�r. Herkes kendi �abas�yla di�er stillerde iyi k�t� y�zebilir ama kelebek stili kendi ba��na ��renmek neredeyse olanaks�zd�r. Suda adeta kanat ��rparcas�na ilerlendi�i i�in bu stile kelebek y�zme stili ad� verilmi�tir. V�cudun su y�zeyinden d��ar�ya ��kar�labilmesi i�in kollar�n yeterince g��l� olmas� gereklidir. Ayr�ca kula� ve ayak vuru�unda zamanlaman�n do�ru yap�labilmesi de �nemli bir konudur.

Bu stilin kendine has �zellikleri:

1. dolfin hareketinin do�al, rahat ve ak�c� bir �ekilde yap�lmas�,
2. kal�alardan g�� al�narak yap�lan g��l� ayak vuru�u,
3. ba��n s�rekli �ene (neredeyse) g���se de�ecek kadar �ne e�ik tutulmas� (nefes al�rken dahi)
4. kulac�n ileriye uzat�lmas� esnas�nda dirsekler yukar�da, parmak u�lar� a�a��da olmas�d�r.

Kelebek stilindeki hareketleri ana hatlar�yla 3 fazda a��klayal�m:

Birinci fazda kula�lar biribirine paralel olarak ve ayn� anda ileriye uzat�ld���nda ba�la ayn� anda suya girer (�ene g���se yak�n). Suya giri�te iki kulac�n aras�nda bir omuz geni�li�inden fazla a��kl�k olmamal�d�r. Suya giri�le birlikte t�m v�cut ileriye do�ru uzan�r, ayak parmaklar� arkay� g�sterecek �ekilde ayak bile�inden k�r�kt�r. Hemen su �ekme hareketi ba�lamaz, bir an kollar�n�zla havuzun ilerideki duvar�na uzanmaya �al��t���n�z� varsay�n. Tam bu anda k���k bir dolfin ayak vuru�u, ayaklar sudan ��kar�lmadan yap�l�r. Nefes verilmeye ba�lan�r.

�kinci fazda kula� hareketi ba�lar. �ki kula� ayn� anda yava� ba�lay�p kulac�n sonuna do�ru ivmelenerek �ekilir. Kula�lar kal�a hizas�na kadar gelmelidir. Tam bu anda nefes verme s�reci tamamlanmal�d�r. Kula�lar tam kal�a hizas�na geldi�inde b�y�k dolfin vuru�u ger�ekle�tirilir. �ki bacak biti�ik olarak ayak parmaklar� arkay� g�sterecek �ekilde ve ayaklar suyun d���na birka� santim ��kacak �ekilde vurulur. Bu anda zamanlama �ok �nemlidir. Kulac�n biti�i (eller kal�a hizas�nda), ayak vuru�u, nefes vermenin tamamlanmas� ve ba��n sudan d��ar�ya ��kar�lmas� (�ene suya de�ecek kadar a�a��da, bak��lar ileriye de�il, havuzun dibine do�ru) ayn� anda ger�ekle�ir.

���nc� fazda ise v�cut �ok fazla sudan d��ar�ya ��kar�lmadan (sadece ba�, omuzlar ve kollar d��ar�da) kula�lar ileriye do�ru at�l�r ve bu esnada h�zla derin nefes al�n�r. Kula�lar tekrar ileriye at�l�r ve ba�la ayn� anda suya girdi�inde kal�a hafif�e su y�zeyinden d��ar�ya ��kar. Bu �� faz�n tamam�n�n uygulanma s�resi 1-2 saniye s�rd���nden bu hareketlerin tam olarak biribirine entegre edilebilmesi gerekir. Bu entegrasyon da baz� al��t�rmalar�n tekrarlanmas� sonucu kazan�l�r.
Bu stille ilgili baz� yanl�� kan�lar vard�r: 1. Her kula�ta bir dolfin vuru�u yap�laca�� san�l�r, halbuki biri i�eriden biri suyun d���ndan olmak �zere her kula�ta 2 ayak vuru�u vard�r, 2. ayak vuru�unda bacaklar dizlere kadar sudan ��kar�lmal� diye d���n�l�r, ayaklar�n sudan birka� santimetre ��kmas� yeterlidir, 3. v�cut sudan ne kadar fazla ��karsa o kadar iyi y�z�ld��� san�l�r, kollar ve omuzun sudan ��kmas� yeterlidir.

Kelebek stilde vucut 'ond�la hareket'i yapar. Yani suyun y�zeyinden fazla a�a�� ve yukar� hareket etmeden k�vr�larak hareket eder (~~~~~~~~ �eklinde). Bu stilin yanl�� uygulamas�nda ise v�cut suda fazlas�yla ini� ��k�� yapar (/ \ / \ / \ gibi). Yanl�� uyguland���nda kelebek stilide omurgam�za ve �zellikle belimize ve omuzlar�m�za �ok y�k biner. Bunun i�in do�ru olarak ��renilmesi gereklidir. Hangi ya�ta olursan�z olun, kelebek stili ��renebilirsiniz. Do�ru �ekilde y�zebilmeniz i�in �ncelikle di�er stilleri do�ru teknikle y�zebilmeniz, kas kuvvetinizin belirli bir seviyede olmas� ve aerobik kondisyonunuzun iyi olmas� gerekir.

Bu bilgi faydal oldu mu?    
Yorum Yaz