Yüzme Hakkinda

Yüzme Nedir? Yüzme Stilleri Nelerdir?

[Güncellendi]

YÜZME NEDİR?

Suyun yüzeyinde ve içinde hareket etmeyi ve bir yöne doğru ilerlemeyi sağlayan hareketlerin bütünü. Bir çeşit su sporu. Dünyânın her yerinde yaygın olan zevk ve yarış sporudur. İnsanoğlunun en eski sportif faaliyetlerinden biridir. Yüzyıllardır insanlar yüzme sporunu biliyorlar ve yapıyorlardı. Yüzmeyi insanların kendilerini sularda korumak için öğrenmeleri gerekmektedir.

YÜZME SPORU NEDİR?


Yüzme sporu, uluslararası standartlarda boyutu olan (50 metre, 8 kulvar) havuzlarda bedenin kulaç ve ayak hareketlerinden başka bir yardım almadan, her yarışmacının kendi kulvarında, serbest, sırtüstü, kelebek ve kurbağa stillerinin her birinde veya dördü birden karışık olarak, 50, 100, 200, 400, 800, 1500 metrelerde bireysel veya ekip olarak yaptıkları yarışmaya denir.

YÜZME STİLLERİ NELERDİR?

A. SERBEST STİL


Serbest Yüzme Stili yüzme stilleri arasında en hızlı olanıdır. Kolun öne doğru uzanarak atılması ve aynı anda ayak çırpma hareketleri ile oluşur. Serbest yüzme de nefes alma kolu ileri doğru uzatırken vücudumuzla sağa yada sola dönerek alınır. Nefes alma serbest yüzme de en önemli unsurlardan biridir. Her kol çekişinde yada her üç kolda bir veya her iki kolda bir nefes alınabilir. Serbest yüzme de kolu ileri doğru uzatırken yavaşca başımızı ,vücudumuzla birlikte, sağa yada sola çevirip kulağımız su içinde kalacak şekilde nefes alabiliriz.

Normalde serbest yüzme anında hareketler hızlıdır. Yaptığımız serbest yüzme stilinin 3 kol bir nefes olduğunu düşünürsek, su içinde yaptığımız 2 kol hareketini hızlı bir şekilde yapabiliriz. Ancak nefes alacağımız 3. kol hareketini diğer iki kol hareketine göre daha yavaş yapıp kolayca nefes alabiliriz.

Serbest yüzme de kol hareketleri:

Serbest yüzme de birinci kol su yüzüne dik olacak şekilde kalçanın yanından su yüzüne çıkarken diğer kol uzanabileceğiniz en son mesafeden yana doğru gelir. Birinci kol başın ününden suya girdikten sonra suyu geriye doğru iterek hareket sağlanır. Hareket önce suyu çekip sonra itmekle gerçekleşir. İlk kol başın önünden suya girdiğinde ikinci kolun kalçaya yaklaşması gerekir. Bu hareketler sürekli olacak şekilde devam etmelidir.

Serbest yüzme de ilk kol ileri atılır, olabildiğince uzağa, sanki bir şeye uzanmaya çalışıyormuş gibi. Sonra gövdemizin altına doğru çekilir. Sonra kalça mızın yanından kaldırılarak tekrar öne itilir. Bu hareketleri sağ ve sol kol olmak üzere sırayla yaparız. Sol taraf da ki resim de serbest yüzme kol hareketlerini görebilirsiniz.

Serbest Yüzme de Ayak Hareketleri:

Yüzmede ayağın asıl görevi batmayı engellemektir. Ayaklar su yüzüne çıkmayacak şekilde sürekli olarak hareket etmelidir. Ayak çırpışları mümkün oldukça kalçadan bütün bacağı sallayacak şekilde yapılmalıdır. Ayak uçları dışarı olacak şekilde hareket ettirilmelidir. Serbest yüzme de mümkün mertebe kol ileri doğru hareket ederken ayak çırpınmalıdır. Yüzme sırasında sürekli ayak çırparak kısa sürede yoruluruz. Tabi usta olmayan bir yüzücü yüzerken sürekli ayağını çırparsa onun için daha iyi olur.
Serbest Yüzme de Nefes:

Serbest yüzme de başımız genelde suyun içinde olduğundan nefes alırken başımızı kulağımız suyun içinde kalacak şekilde sağa ya da sola çevirerek nefes alırız. Serbest yüzme de nefes alırken, başımızı sanki omzumuza bakacak şekilde yana çeviririz. Başı çevirme işlemini gövde ile birlikte yaparsak daha az zorlanırız.

B. SIRTÜSTÜ STİLİ

Sırtüstü yüzme tekniği, birçok yönüyle diğer stillerden ayrılır. Adı üstünde sırtüstü yüzülen tek stil olmasının yanısıra başımızın yüzerken sürekli sabit durduğu tek stildir. Yüzerken yönümüzü tayin etmek çok zordur ve gittiğimiz yönü göremeyiz. Kalça ve omuz rotasyonu ve kulaç biçimi en çok serbest stildekine benzer. Oldukça hızlı bir stildir; neredeyse kelebek stil kadar hızlıdır. Hatta 25 metrelik havuzda 200 metrede sırtüstü dünya rekoru kelebekten hızlıdır (kelebek 1.50.73, sırtüstü 1.49.05).

Bu stilin bir diğer özelliği ise omurgasında problem olanlara en çok önerilen stil olmasıdır. Sırt, bel ve boyun fıtığı veya fıtık başlangıcı olanlara sırtüstü yüzmeyi şiddetle tavsiye ediyoruz. Ayrıca yüzülmesi çok zevkli de bir stildir.

Ancak sırtüstü yüzerken bazı güvenlik önlemlerine dikkat etmek gerekir: Açık denizde yüzüyorsanız her 8-10 kulaçta bir yüzüstü dönüp yönünüze bakın, etrafta sörf yapanlar veya motorlu deniz taşıtları varsa kesinlikle bu stili tercih etmeyin. Havuzda yüzüyorsanız, kulvarsız havuzlarda ve sırtüstü bayrakları olmayan havuzlarda bu stili denemeyin. Kulvarın hep sağını takip edin. Olası kaza risklerini asgariye indirmek için bazı havuzlarda (özellikle yurt dışında) sırtüstü yüzmek yasaklanmıştır.

Sırtüstü stili doğru tekniğiyle yüzmezseniz çabuk yorulur ve sıkılırsınız.
Doğru stilde:

1. vücut, kalçalar ve omuzlar sürekli su yüzeyine çok yakındır,
2. kulaçlar çok rahat ve geniş hareketlerle, omuzlardaki rotasyon hareketiyle atılır,
3. vücut her kulaçta sağa ve sola rotasyon yaparken baş sürekli sabittir,
4. ayak vuruşu sürekli, rahat ve serbest stildekinden daha güçlüdür,
5. kulaçlar suyu çok güçlü ve rahat bir tempoda çeker ve kulaç iyice geriye doğru uzatılıp kalça hizasını geçtikten sonra sudan çıkarılır. Bu stili tam ve doğru olarak uygulayabilmek için bazı alıştırmaların yapılması gerekir.

Kulacı 3 evrede inceleyelim:

1. evrede kol suya tam olarak parmak uçları gerideki duvarı gösterecek şekilde ve önce serçe parmağı suya temas edecek şekilde girer. Bu evrede kol suya girip 30 cm kadar derine iner ve iyice geriye doğru gerilip bir an beklenir; bu aşamaya suyu yakalama aşaması da denir.
2. evrede kol suyu çekmeye başlar. Dirsekten 90 derece kırılarak ilerleme yönünün aksine doğru çekme hareketi yavaşça başlayıp gittikçe ivmelenir ve hızla bitirilir. Bitiriş aşamasında su bacaklara doğru itilir ve el kalçayı geçene kadar devam eder.
3. aşamada ise kol sudan çıkarılır. Önce baş parmak sudan çıkacak şekilde kol pozisyonu ayarlanır ve kol dirsek ve bilekten hiç kırılmadan suya tam dikey olarak hareketine devam eder. Başın arkasına uzatılıp hafif dışa doğru rotasyon yapıp suya girer.

Genel olarak yapılan hatalar:

1. vücudun rotasyon yapmaması,
2. kolun iyice geriye doğru uzatılmaması,
3. kolun dirsekten kırılarak suya girmesi,
4. suyu çekerken kolun dirsekten bükülmemesi
5. kulacın tamamlanmadan sudan çıkarılması
6. başın yukarı aşağı veya sağa sola döndürülmesi.

C. KURBAĞA STİLİ

Kurbağalama, 4 yüzme stili içinde en kendine has olanıdır. Kimisi çok kolay öğrenir ve favori stili kurbağalama olur, kimisi ise bir türlü tam olarak kavrayamaz veya kavrar ama yüzmekten hiç zevk almaz. Kendi içinde de çeşitli nüansları vardır; klasik stil, dalga stili ve ondüla stili gibi. Her alt stilin temel özellikleri aynı olmakla beraber bazı farklı yönleri de vardır.

Öncelike kurbağalamayı diğer stillerden ayıran özelliklere değinelim:

1. ayak vuruşun en fazla öneme sahip olduğu stildir; diğer stillerde vücudu ileriye sevk eden gücün %80-90'ı üst vücut hareketleriyken, kurbağalamada ayak vuruşunun etkisi yaklaşık %50'dir,
2. kulaçların tamamen suyun içinden hareket ettiği tek stildir (modern kurbağalamada kolların ileriye gidişinde bir miktar istisnalar olabilir),
3. en yavaş yüzme stilidir,
4. ayakların hiç suyun yüzeyine çıkmadığı tek stildir,
5. ayak vuruşunda bacakların biribirinden ayrıldığı (bitişik olmadığı) tek stildir,
6. başın her kulaçta suyun dışına çıkarılması gereken tek stildir,
7. her kulaca bir ayak vuruşu ile yüzülme zorunda olan tek stildir,
8. baş hariç vücudun neredeyse tamamı sürekli suyun içinde olduğundan en fazla su direncine maruz kalınan stildir,
9. paletle yüzülemeyen tek stildir,
10. içinde en fazla alt stil (varyasyon) barındıran stildir.

Bu kadar kendine has özellikleri barındıran bir stilin çok seveni de nefret edeni de olması sanırım doğal. Kurbağalama stilde yarışan sporcular genellikle diğer stillerde yarışmazlar; bunun tersi de geçerlidir. Buna karşılık serbest ve kelebek stillerin ikisinde veya sırtüstü ve serbest stillerin ikisinde de yarışan sporcular görürsünüz. Bunun nedeni, kurbağalama stilin kendine has teknik özellikleri ve antrenman metodlarıdır. Yapılan testler, en güçlü kas yapısına sahip yüzücülerin kurbağalamacılar olduğunu ortaya koymuştur.

Kendi içinde çok fazla varyasyon olmakla beraber, kurbağalama stilinin değişmez birkaç özelliği de mevcuttur:

1. her kulaçta bir an için vücut tam olarak su yüzeyine paralel hale gelir (kollar ileri uzatılmış, baş kolların arasında, bacaklar bitişik durumda). Buna İngilizce'de 'streamlined body position' deniyor, tam Türkçesi yok
2. kulaçta önce dışa, sonra içeri doğru bir hareket (outsweep/insweep) vardır ve kulaç başlangıçtan sona doğru ivmelenir; ta ki vücut tekrar su yüzeyine paralel hale gelene kadar
3. kalçalar sürekli su yüzeyine yakındır, dibe batmaz
4. ayak vuruşunu takiben bacaklar bitiştirilir ve ayap parmak uçları arkayı gösterir
5. başın hareketi suyun içinde ve dışında olmak üzere çene göğüse değecek şekildedir.

Bu stilde burnunuza ve kulağınıza kolay kolay su kaçmaz, yüzerken önünüzü görürsünüz, temponuzu rahatlıkla hızlandırıp yavaşlatabilirsiniz. Stili doğru öğrenmezseniz ve kendi kendinize öğrenmeye kalkarsanız belinize ve dizlerinize zarar verebilirsiniz. Havuzun kenarına yakın yüzerseniz havuzun yan duvarına, kulvara çok yakın yüzerseniz yan kulvarda yüzen kişiye ayağınızı vurmanız olasıdır.

D. KELEBEK STİLİ

Kelebek, yüzme stillerinin arasında çok özel bir yere sahiptir. Göze en hoş görünen yüzme stili olduğu konusunda genel bir mutabakat vardır. Herkes kendi çabasıyla diğer stillerde iyi kötü yüzebilir ama kelebek stili kendi başına öğrenmek neredeyse olanaksızdır. Suda adeta kanat çırparcasına ilerlendiği için bu stile kelebek yüzme stili adı verilmiştir. Vücudun su yüzeyinden dışarıya çıkarılabilmesi için kolların yeterince güçlü olması gereklidir. Ayrıca kulaç ve ayak vuruşunda zamanlamanın doğru yapılabilmesi de önemli bir konudur.

Bu stilin kendine has özellikleri:

1. dolfin hareketinin doğal, rahat ve akıcı bir şekilde yapılması,
2. kalçalardan güç alınarak yapılan güçlü ayak vuruşu,
3. başın sürekli çene (neredeyse) göğüse değecek kadar öne eğik tutulması (nefes alırken dahi)
4. kulacın ileriye uzatılması esnasında dirsekler yukarıda, parmak uçları aşağıda olmasıdır.

Kelebek stilindeki hareketleri ana hatlarıyla 3 fazda açıklayalım:

Birinci fazda kulaçlar biribirine paralel olarak ve aynı anda ileriye uzatıldığında başla aynı anda suya girer (çene göğüse yakın). Suya girişte iki kulacın arasında bir omuz genişliğinden fazla açıklık olmamalıdır. Suya girişle birlikte tüm vücut ileriye doğru uzanır, ayak parmakları arkayı gösterecek şekilde ayak bileğinden kırıktır. Hemen su çekme hareketi başlamaz, bir an kollarınızla havuzun ilerideki duvarına uzanmaya çalıştığınızı varsayın. Tam bu anda küçük bir dolfin ayak vuruşu, ayaklar sudan çıkarılmadan yapılır. Nefes verilmeye başlanır.

İkinci fazda kulaç hareketi başlar. İki kulaç aynı anda yavaş başlayıp kulacın sonuna doğru ivmelenerek çekilir. Kulaçlar kalça hizasına kadar gelmelidir. Tam bu anda nefes verme süreci tamamlanmalıdır. Kulaçlar tam kalça hizasına geldiğinde büyük dolfin vuruşu gerçekleştirilir. İki bacak bitişik olarak ayak parmakları arkayı gösterecek şekilde ve ayaklar suyun dışına birkaç santim çıkacak şekilde vurulur. Bu anda zamanlama çok önemlidir. Kulacın bitişi (eller kalça hizasında), ayak vuruşu, nefes vermenin tamamlanması ve başın sudan dışarıya çıkarılması (çene suya değecek kadar aşağıda, bakışlar ileriye değil, havuzun dibine doğru) aynı anda gerçekleşir.

Üçüncü fazda ise vücut çok fazla sudan dışarıya çıkarılmadan (sadece baş, omuzlar ve kollar dışarıda) kulaçlar ileriye doğru atılır ve bu esnada hızla derin nefes alınır. Kulaçlar tekrar ileriye atılır ve başla aynı anda suya girdiğinde kalça hafifçe su yüzeyinden dışarıya çıkar. Bu üç fazın tamamının uygulanma süresi 1-2 saniye sürdüğünden bu hareketlerin tam olarak biribirine entegre edilebilmesi gerekir. Bu entegrasyon da bazı alıştırmaların tekrarlanması sonucu kazanılır.
Bu stille ilgili bazı yanlış kanılar vardır: 1. Her kulaçta bir dolfin vuruşu yapılacağı sanılır, halbuki biri içeriden biri suyun dışından olmak üzere her kulaçta 2 ayak vuruşu vardır, 2. ayak vuruşunda bacaklar dizlere kadar sudan çıkarılmalı diye düşünülür, ayakların sudan birkaç santimetre çıkması yeterlidir, 3. vücut sudan ne kadar fazla çıkarsa o kadar iyi yüzüldüğü sanılır, kollar ve omuzun sudan çıkması yeterlidir.

Kelebek stilde vucut 'ondüla hareket'i yapar. Yani suyun yüzeyinden fazla aşağı ve yukarı hareket etmeden kıvrılarak hareket eder (~~~~~~~~ şeklinde). Bu stilin yanlış uygulamasında ise vücut suda fazlasıyla iniş çıkış yapar (/ \ / \ / \ gibi). Yanlış uygulandığında kelebek stilide omurgamıza ve özellikle belimize ve omuzlarımıza çok yük biner. Bunun için doğru olarak öğrenilmesi gereklidir. Hangi yaşta olursanız olun, kelebek stili öğrenebilirsiniz. Doğru şekilde yüzebilmeniz için öncelikle diğer stilleri doğru teknikle yüzebilmeniz, kas kuvvetinizin belirli bir seviyede olması ve aerobik kondisyonunuzun iyi olması gerekir.

Bu bilgi faydalı oldu mu?    
Yorum Yaz